Dars 0.0.1 — Kompyuter/laptop qismlari va yoqish-o'chirish

Xush kelibsiz! 👋

Agar siz kompyuterni hech qachon ishlatmagan bo'lsangiz — bu mutlaqo normal. Har bir dasturchi bir kun shu yerdan boshlagan. Bu darsda biz shoshilmaymiz. Sekin, qadam-baqadam boramiz. Kompyuter — bu sehrli quti emas, u shunchaki buyruqlarni bajaradigan mashina. Uni siz boshqarasiz, u sizga bo'ysunadi.

Keling, avval tanishib olaylik.

Kompyuter turlari

Ikki asosiy turi bor:

• Laptop (noutbuk) — yig'iladigan, ko'chma. Ekran, klaviatura, touchpad — hammasi bitta.
• Kompyuter (PC / desktop) — stolda turadigan. Ekran (monitor), klaviatura, sichqoncha — alohida qismlar.

Ikkalasi ham bir xil ishlaydi. Biz asosan laptop misolida gaplashamiz, chunki u ko'proq uchraydi. Kompyuteringiz PC bo'lsa ham, tushunchalar bir xil.

Laptopning asosiy qismlari

Laptopni ochganingizda quyidagilarni ko'rasiz:

1. Ekran (displey) — yuqori qism. Bu yerda hamma narsa ko'rinadi — go'yo televizor.
2. Klaviatura — pastki qismdagi tugmalar. Bular bilan yozamiz (keyingi darsda batafsil).
3. Touchpad — klaviatura ostidagi silliq to'rtburchak maydon. Barmoq bilan surtib, ekrandagi kursor (strelka)ni harakatlantiramiz. Bu — sichqonchaning o'rnini bosadi.
4. Quvvat tugmasi (power) — laptopni yoqadigan tugma. Odatda klaviaturaning yuqori burchagida yoki yon tomonda. Ustida shunday belgi bo'ladi: ⏻
5. Portlar — yon tomonlardagi teshiklar. Bularga zaryadchi, USB (fleshka), quloqchin va boshqalar ulanadi.
6. Zaryadchi (adapter) — laptopni tokka ulab, quvvat beradi.

💡 Analogiya: laptop — bu mashina kabi. Ekran — old oyna (ko'rasiz), klaviatura va touchpad — rul va pedallar (boshqarasiz), quvvat tugmasi — kalit (yoqasiz), zaryadchi — yoqilg'i.

Kompyuterni yoqish

1. Zaryadchi ulanganiga ishonch hosil qiling (birinchi marta tokka ulab qo'ying).
2. Quvvat tugmasini (⏻) bir marta bosing va qo'yib yuboring. Bosib turmang!
3. Bir necha soniya kuting. Ekran yonadi, kompyuter "uyg'onadi" (bunga yuklanish deyiladi).
4. Biroz kutasiz — ba'zi kompyuterlar tez, ba'zilari sekinroq yoqiladi. Bu normal.
5. Ekranda ish stoli (fon rasm, kichik belgilar) paydo bo'lsa — tayyor! Kompyuter yondi.

Kompyuterni o'chirish (juda muhim!)

Kompyuterni to'g'ri o'chirish kerak — quvvat tugmasini bosib turib "majburan" o'chirmang (bu faqat kompyuter qotib qolganda, oxirgi chora). To'g'ri usul:

1. Ekranning burchagidagi menyu tugmasini bosing (Windowsda — chap pastdagi ⊞ belgi).
2. Quvvat (Power) belgisini toping.
3. "O'chirish" (Shut down / Viklyuchenie) ni tanlang.
4. Kompyuter o'zi hamma ishini yakunlab, so'ng o'chadi.

⚠️ Nega muhim? To'g'ri o'chirsangiz, kompyuter ochiq fayllarni saqlab, xavfsiz o'chadi. Majburan o'chirsangiz, ma'lumot yo'qolishi yoki buzilishi mumkin. Odat qiling: doim menyu orqali o'chiring.

Uyqu (Sleep) rejimi

Ba'zan o'chirish o'rniga laptop qopqog'ini yopib qo'yasiz — u uyquga ketadi (o'chmaydi, lekin "uxlaydi"). Qopqoqni ochsangiz, tez uyg'onadi. Bu — qisqa tanaffuslar uchun qulay.

Qo'rqmang, buzmaysiz! 🙂

Ko'p yangi boshlovchi "biror narsani bosib buzib qo'yaman" deb qo'rqadi. Xotirjam bo'ling: oddiy tugmalarni bosish bilan kompyuterni buzib bo'lmaydi. Eng yomoni — biror oyna ochiladi, uni yopasiz, tamom. Bemalol o'rganing, sinab ko'ring. Xato — o'rganishning bir qismi.